Niepowstrzymany czas

Pomiar czasu należy do najczęstszych zadań pomiarowych: na przykład ile czasu pozostało do końca lekcji, jak długo trzeba gotować jajko na miękko? Z pomocą w uzyskaniu odpowiedzi na te i podobne pytania przychodzą nam zegary.

loading
 ROK, MIESIĄC, DZIEŃ 

Z biegiem dziejów również pomiar czasu stawał się coraz dokładniejszy. Większe jednostki definiowano na podstawie zjawisk astronomicznych: okres obiegu Ziemi wokół Słońca wyznaczał rok, pełny cykl faz księżyca ‒ miesiąc, natomiast obrót Ziemi wokół własnej osi ‒ dzień. Dla dokładniejszego określania czasu jeden dzień podzielono na 24 godziny.

loading
 „ULOTNY” CZAS 

Krótsze przedziały czasowe dawniej mierzono na przykład obserwując zmianę długości palącej się świecy lub ilość wody przepływającej przez mały otwór pomiędzy naczyniami. Również dziś używamy klepsydr, w których suchy piasek przesypuje się przez wąską szczelinę pomiędzy dwoma identycznymi komorami, zawsze z górnej do dolnej. Oczywiście zegary mechaniczne umożliwiają dokonywanie dokładniejszych pomiarów.

 

ZEGAR WIEŻOWY Z ŁAŃCUCHEM

Umieszczone wysoko na wieżach kościelnych zegary były widoczne dla wszystkich. Sygnalizowały one dźwiękiem pełne godziny oraz kwadranse. Mechanizmy te wymagały obsługi przez człowieka, ponieważ były one napędzane przez siłę grawitacji, działającą na podwieszone ciężarki, które trzeba było regularnie podciągać. Miniaturowymi kopiami zegarów wieżowych są zegary wahadłowe. Również w nich to ciężarki są źródłem energii kinetycznej. W wyniku dalszej miniaturyzacji powstały zegarki kieszonkowe i zegarki na rękę, w których rolę magazynu energii zamiast ciężarków spełnia spiralna sprężyna, którą nakręca się ręcznie lub jest napinana automatycznie.

 KTÓRA GODZINA? 

Odczyt dokładnego czasu na zegarze analogowym wymaga pewnych umiejętności, które, wobec upowszechnienia się zegarów cyfrowych, posiada coraz mniej osób. Prawdziwi fani zegarów potrafią jednak utrudnić życie nawet ekspertom! Istnieją zegary, które chodzą do tyłu i mają odwrotnie ponumerowaną tarczę. Choć podziałka 24-godzinna ułatwia odczytanie godzin, to odczyt minut i sekund stanowi już poważne wyzwanie.

loading